Η νέα Γ Λυκείου και το νέο σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση

Ο Υπουργός Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων ανακοίνωσε σήμερα το τελικό κείμενο για τη νέα Γ΄ Γενικού Λυκείου και το νέο σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Η νέα Γ΄ Γενικού Λυκείου και το νέο σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση

Εισαγωγή

Στόχος της προτεινόμενης αναμόρφωσης είναι η αντιμετώπιση σοβαρών προβλημάτων της Γ΄ τάξης του Γενικού Λυκείου, που οφείλονται κυρίως στη διττή ιδιότητα όσων φοιτούν σε αυτή την τάξη, δηλαδή αφενός του μαθητή Λυκείου και αφετέρου του υποψήφιου φοιτητή Α.Ε.Ι. Αυτή η πραγματικότητα οδήγησε στην αδιαφορία των μαθητών για όσα μαθήματα δεν εμπλέκονται στις πανελλαδικές εξετάσεις, την αντιμετώπιση γενικά του σχολείου ως πάρεργου με αντίστοιχη προσήλωση στην παραπαιδεία, την υποβάθμιση του απολυτήριου και, βεβαίως, την άσκηση ασφυκτικής καθημερινής πίεσης στους νέους αλλά και στις οικογένειές τους που αναγκάζονται να δαπανούν για κάθε «φουρνιά» υποψηφίων 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ για την προετοιμασία προς τις πανελλαδικές.

Η πρόταση του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων αποτελεί παρέμβαση στη δομή και το πρόγραμμα της Γ΄ Λυκείου, στον τρόπο κτήσης του απολυτηρίου αλλά και στον τρόπο εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στην προοπτική σταδιακής καθιέρωσης της ελεύθερης πρόσβασης. Η πρόταση αυτή διαμορφώθηκε με βάση τη φιλοσοφία της προσέγγισης του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, των προτάσεων που διατυπώθηκαν στη διάρκεια του Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία στην περίοδο 2015-2016, τα πορίσματα των συζητήσεων στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής την ίδια περίοδο, καθώς και μετά από διάλογο με την εκπαιδευτική κοινότητα και διάφορους εκπαιδευτικούς και επιστημονικούς φορείς, ιδιαίτερα μετά τις εξαγγελίες της 3ης Σεπτεμβρίου 2018.

Οι αλλαγές που περιγράφονται παρακάτω εντάσσονται σε ένα γενικότερο σχέδιο ευρείας μεταρρύθμισης της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που θα ενισχύει τον μορφωτικό ρόλο του Λυκείου με ολοκλήρωση της βασικής μόρφωσης στο πλαίσιο της καθιέρωσης της 14χρονης υποχρεωτικής εκπαίδευσης αλλά συγχρόνως είναι και στενά συνυφασμένες με τις μεταρρυθμίσεις της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Σκοπός είναι να εξασφαλιστεί για την ελληνική νεολαία μια παιδεία σύγχρονη και ελκυστική που να ανταποκρίνεται στις πολύπλοκες απαιτήσεις μιας σύγχρονης κοινωνίας, τόσο σε απόκτηση γνώσεων όσο και στην καλλιέργεια  των αξιών. Στόχος είναι η συγκρότηση ελεύθερων, δημοκρατικών και υπεύθυνων αυριανών πολιτών, αλλά και η ορθή προετοιμασία των αυριανών επιστημόνων, με τρόπο παιδαγωγικά ορθό, με εμβάθυνση στα διάφορα γνωστικά πεδία με ουσιαστική εμπλοκή εκπαιδευτικών και μαθητών μέσα στο σχολείο και όχι αποστήθιση, και με ακόμη μεγαλύτερη μείωση των κοινωνικών και γεωγραφικών ανισοτήτων που υπάρχουν σήμερα.

Ο λόγος που προτάχθηκαν οι αλλαγές στην Γ΄ Γενικού Λυκείου και στο σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι ότι ο ασφυκτικός εναγκαλισμός της τάξης αυτής από τις πανελλαδικές εξετάσεις ματαιώνει σε μεγάλο βαθμό, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες των εκπαιδευτικών, την εκπαιδευτική διαδικασία. Επιπλέον, όπως φαίνεται από τον συνήθη χρόνο έναρξης της προετοιμασίας για τις εξετάσεις, ούτε προηγούμενες τάξεις του Λυκείου είναι απαλλαγμένες από την αγωνία των μαθητών, οι οποίοι ήδη αρχίζουν να σκέπτονται ως υποψήφιοι. Για τον λόγο αυτό είναι απαραίτητο να αντιμετωπιστούν  οι παθογένειες των εξετάσεων και η Γ΄ Λυκείου να αναδιοργανωθεί ώστε να αποκτήσει ξεκάθαρο σκοπό και περιεχόμενο και να λειτουργήσει ως ανάχωμα προστασίας της υπόλοιπης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, με τελικό στόχο να μπορούν απρόσκοπτα οι νέοι να αποκτήσουν τα αναγκαία για τη ζωή τους εφόδια που η βαθμίδα αυτή έχει να τους προσφέρει. Αν δεν αρχίσουν να αντιμετωπίζονται τα εξαιρετικά σοβαρά προβλήματα και οι παθογένειες της Γ΄ Λυκείου, οποιαδήποτε αλλαγή στις άλλες τάξεις δεν θα μπορέσει να εδραιωθεί.

Η μείωση των μαθημάτων Γενικής Παιδείας

Το νέο σύστημα μειώνει δραστικά τα μαθήματα Γενικής Παιδείας. Τα μαθήματα Νεοελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας (6 ώρες), Θρησκευτικά (1 ώρα), Φυσική Αγωγή (2 ώρες) και ένα μάθημα επιλογής (2 ώρες) γίνονται υποχρεωτικά για όλους. Ο λόγος αυτής της αλλαγής είναι ότι, παρά τις όποιες φιλότιμες προσπάθειες των εκπαιδευτικών, τα μαθήματα Γενικής Παιδείας  προσκρούουν σήμερα στην απόλυτη αδιαφορία των μαθητών. Συνεπώς η μόνη λύση με βάση τα σημερινά δεδομένα είναι να δώσουμε επιτέλους στη Γ΄ Λυκείου έναν στόχο (και όχι δύο στόχους αντιφατικούς μεταξύ τους), ώστε να ανακτήσει τη λειτουργικότητά της και την αξία της μέσα στο συνολικό σύστημα της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Από την άλλη, από το 2020-21, θα εξορθολογιστεί το πρόγραμμα της Α΄και Β΄ Λυκείου και θα καταργηθεί ο διαχωρισμός σε Ομάδες Προσανατολισμού στη Β΄ Λυκείου, που υποχρεώνει σήμερα τους μαθητές να αποφασίζουν πρόωρα για το επαγγελματικό τους μέλλον. Οι μαθητές πλέον να κάνουν την επιλογή τους με την προαγωγή τους στη Γ΄ ΓΕΛ, σύμφωνα με τις κλίσεις και τις προτιμήσεις τους.

Ο περιορισμός των μαθημάτων Ομάδων προσανατολισμού

Σήμερα κάθε Ομάδα προσανατολισμού περιλαμβάνει μαθήματα που εξετάζονται στις πανελλαδικές αλλά και μαθήματα που δεν εξετάζονται. Το νέο σύστημα κρατάει μόνο αυτά που εξετάζονται. Έχει έτσι τη δυνατότητα να προσφέρει στους μαθητές/υποψηφίους μια λιτή δομή που τους επιτρέπει να ασχολούνται αποκλειστικά με τα μαθήματα με τα οποία στην πραγματικότητα ασχολούνται λόγω των πανελλαδικών. Και να ασχολούνται περισσότερες ώρες.

Η αύξηση της ύλης

Σε μαθήματα προσανατολισμού στα οποία οι ώρες διδασκαλίας αυξάνονται σημαντικά υπάρχει και σχετική αύξηση της ύλης. Η αύξηση αυτή σε καμία περίπτωση δεν είναι αναλογική. Στην ουσία λοιπόν, αν κάποιος συνυπολογίσει τη μείωση των αντικειμένων με την αύξηση της ύλης, ο τελικός φόρτος του μαθητή/υποψήφιου της Γ΄ Λυκείου μειώνεται και, το κυριότερο, εστιάζεται σε αυτά που πραγματικά απασχολούν τους μαθητές.

Δηλαδή τα σχολεία προσπαθούν να γίνουν φροντιστήρια;

Σε καμία περίπτωση. Το φροντιστήριο μαθαίνει τον μαθητή/πελάτη πώς να αντιμετωπίσει με επιτυχία τις πανελλαδικές. Αυτή είναι η αποστολή του και την εκπληρώνει λιγότερο ή περισσότερο καλά. Η δουλειά του σχολείου είναι εντελώς διαφορετική. Με πέντε χρόνια δευτεροβάθμιας που έχουν προηγηθεί, ο μαθητής έχει αποκτήσει τη γνώση που χρειάζεται ως μελλοντικός πολίτης, κοινωνός κοινωνίας. Στην Γ΄ Λυκείου έχει την ευκαιρία να σκεφθεί και να εμβαθύνει πάνω στη γνώση. Όμως ούτε η ανάπτυξη της κριτικής ικανότητας ούτε η δυνατότητα εμβάθυνσης της γνώσης μπορούν να γίνουν εν κενώ ή γενικά και αφηρημένα. Με το νέο σύστημα δίνεται στον κάθε μαθητή η δυνατότητα να μάθει να εμβαθύνει και να κρίνει τη γνώση και την επιστήμη στα αντικείμενα τα οποία θα τον απασχολήσουν στη συνέχεια της σταδιοδρομίας του.

Οι Ομάδες Προσανατολισμού αλλάζουν

Σήμερα έχουμε τρεις ομάδες Προσανατολισμού και τέσσερα επιστημονικά πεδία. Το νέο σύστημα προτείνει τέσσερις Ομάδες Προσανατολισμού, κάθε μία σε απόλυτη αντιστοίχιση με ένα επιστημονικό πεδίο. Φυσικά υπάρχουν Πανεπιστημιακά Τμήματα η πρόσβαση στα οποία μπορεί να γίνει από περισσότερες της μιας Ομάδες Προσανατολισμού, από περισσότερα του ενός επιστημονικά πεδία. Αυτό που καταργείται είναι η δυνατότητα με ένα μάθημα Γενικής Παιδείας να ανοίγει η πρόσβαση σε άλλο επιστημονικό πεδίο. Σήμερα, μόνο το 30% των υποψηφίων σπουδάζει αυτό που θα ήθελε, όπως αυτό αντανακλάται στις προτιμήσεις στα μηχανογραφικά δελτία, με αποτέλεσμα να υπάρχει μεγάλος αριθμός φοιτητών που, καθώς σπουδάζουν κάτι που δεν θέλουν, λιμνάζουν και δεν παίρνουν πτυχίο για πολλά χρόνια. Το νέο σύστημα προτρέπει τους υποψηφίους να κατευθυνθούν στα τμήματα που πραγματικά θέλουν και όχι απλά να «πετύχουν κάπου». Αντίληψη του ΥΠ.Π.Ε.Θ. είναι ότι το σημαντικό δεν είναι να γίνει κάποιος φοιτητής όπου να ‘ναι αλλά να σκεφθεί ότι η επιλογή του θα καθορίσει όλη την υπόλοιπη επαγγελματική του ζωή.

ΑΥΤΟ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΕΣ;  Το μέλλον της Αγγλικής γλώσσας

Η ενίσχυση της αξίας του απολυτηρίου

Με το νέο σύστημα το απολυτήριο Λυκείου αποκτά τη σοβαρότητα που του αξίζει. Το απολυτήριο έχει σήμερα απαξιωθεί, ακριβώς γιατί θεωρείται μια απλή διαδικαστική υπόθεση. Όμως η απαξίωση αυτή είναι τελικά βλαπτική για τους ίδιους τους μαθητές. Με το απολυτήριο αυτό κάποιοι θα αναζητήσουν μια θέση στο Δημόσιο ή και στον ιδιωτικό τομέα. Δεν μπορεί να αποκτάται με τρόπο που το μειώνει ως τίτλο. Σήμερα οι μαθητές εξετάζονται για το απολυτήριο σε τέσσερα μαθήματα, εντελώς διαφορετικά από εκείνα στα οποία θα εξεταστούν αμέσως μετά στις πανελλαδικές. Αυτό σημαίνει διπλή προετοιμασία, εκτός κι αν κάποιοι θεωρούν δεδομένο ότι οι μαθητές δε χρειάζεται να προετοιμαστούν για το απολυτήριο, επειδή οι σημερινές εξετάσεις είναι εικονικές. Αν είναι έτσι, ας το πουν ευθέως. Αν ωστόσο η σημασία των απολυτηρίων εξετάσεων δεν αμφισβητείται, με το νέο σχέδιο οι εξετάσεις για το απολυτήριο απλοποιούνται, αφού οι μαθητές θα εξεταστούν ΣΤΑ ΙΔΙΑ ΑΚΡΙΒΩΣ ΜΑΘΗΜΑΤΑ τόσο για το απολυτήριο όσο και για τις πανελλαδικές. Συγκεκριμένα:

Για την αναβάθμιση των ενδοσχολικών εξετάσεων, προκρίνεται η λύση της συνεργατικής λειτουργίας των σχολικών μονάδων, η οποία όχι μόνο δεν αποστερεί από τα σχολεία την αυτονομία τους για τις ενδοσχολικές εξετάσεις, αλλά αποτελεί και ένα πρώτο στάδιο για την εμπέδωση πνεύματος συνεργασίας  των σχολικών μονάδων, το οποίο δεν πρέπει να περιοριστεί μόνο στο ζήτημα των εξετάσεων.

Τα σχολεία θα χωριστούν σε ομάδες, ανά Διεύθυνση Εκπαίδευσης. Τα θέματα σε κάθε εξεταζόμενο μάθημα θα προετοιμάζονται από ομάδα διδασκόντων όλων των σχολείων ανά ομάδα και το τελικό διαγώνισμα θα προκύπτει μετά από κλήρωση ομάδας θεμάτων μέσα από ένα μεγαλύτερο πλήθος. Τα θέματα θα στέλνονται ηλεκτρονικά στους μαθητές των σχολείων της συγκεκριμένης ομάδας στις 10:30 και οι μαθητές θα ξεκινούν στις 11:00 τη δίωρη γραπτή εξέταση. Επιτηρητές θα είναι καθηγητές άλλων σχολείων και διαφορετικής ειδικότητας από την ειδικότητα των καθηγητών του εξεταζόμενου μαθήματος. Στα ιδιωτικά σχολεία οι επιτηρητές θα είναι ένας από το Δημόσιο σχολείο και ένας από το ιδιωτικό σχολείο. Τα γραπτά των μαθητών, αφού καλυφθούν τα ονόματα, θα βαθμολογούνται από καθηγητή άλλου σχολείου.

Σε ό,τι αφορά στη διαμόρφωση του βαθμού του απολυτηρίου, με το νέο σύστημα ισχύουν τα εξής:

• Βαθμός προαγωγής παραμένει το 9,5
• Για τα μαθήματα που εξετάζονται και γραπτά, ο Μ.Ο. διαμορφώνεται κατά 60% από τον Μ.Ο. των δύο τετραμήνων και κατά 40% από τον βαθμό της γραπτής απολυτήριας εξέτασης
• Για τα υπόλοιπα μαθήματα, ο βαθμός είναι ο Μ.Ο. των δύο τετραμήνων
• Στη διαμόρφωση του Γενικού Μ.Ο. (τελικού βαθμού) συμμετέχουν ισότιμα όλα τα μαθήματα πλην της Φυσικής Αγωγής.

Εξάλλου, οι απολυτήριες εξετάσεις σε καμία περίπτωση ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ. Εκτός από το ότι τα θέματα θα είναι από εκπαιδευτικούς της περιοχής τους, το σημαντικότερο είναι ότι οι απολυτήριες εξετάσεις δεν είναι ανταγωνιστικές· δεν περνάει όποιος πήρε καλύτερο βαθμό από ανθυποψηφίους του αλλά απλά όποιος πήρε βαθμό απόλυσης (9,5). Σε επόμενα σχολικά έτη ο βαθμός απολυτηρίου θα συνυπολογίζεται και στη διαμόρφωση του βαθμού πρόσβασης των πανελλαδικών εξετάσεων.

Με την ενίσχυση της αξιοπιστίας του απολυτηρίου επιτυγχάνεται και η ισότιμη αντιμετώπιση των αποφοίτων των ΓΕΛ στην αγορά εργασίας, αφού είναι προσόν διορισμού μέσω ΑΣΕΠ.

Τι θα γίνει με τα εσπερινά Γενικά Λύκεια;

Σήμερα οι απόφοιτοι των εσπερινών ΓΕΛ έχουν ένα επιπλέον ποσοστό 1% για την εισαγωγή τους στα ΑΕΙ. Για να το εξασφαλίσουν πρέπει να έχουν κάνει συγκεκριμένο χρόνο σε εσπερινά λύκεια (διετία στο παλιό τετραετές, τριετία στο νέο τριετές). Σε διαφορετική περίπτωση, δεν έχουν καν το δικαίωμα να δώσουν πανελλαδικές εξετάσεις ούτε καν με τους αποφοίτους των ημερησίων ΓΕΛ, διότι δεν έχουν την ίδια ύλη. Με το νέο σύστημα, η Δ΄ Λυκείου τετραετούς και η Γ΄ Λυκείου τριετούς εσπερινού ΓΕΛ διατηρούν το δικαίωμα του 1%, με τους ίδιους όρους που ισχύει και σήμερα. Το πρόγραμμά τους προσαρμόζεται στα νέα δεδομένα, δηλαδή: 6 ώρες Νεοελληνική Γλώσσα και Γραμματεία, 1 ώρα Θρησκευτικά και τρία μαθήματα ανά Ομάδα Προσανατολισμού, καθένα με 6 ώρες. Η ύλη θα εξομοιωθεί με εκείνη των ημερησίων λυκείων και όσοι δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για το 1% θα έχουν το δικαίωμα να δώσουν πανελλαδικές εξετάσεις την ίδια χρονιά, μαζί με τους αποφοίτους των ημερησίων ΓΕΛ.

Σύμφωνα με τα παραπάνω, το νέο πρόγραμμα της Γ΄ Λυκείου διαμορφώνεται ως εξής:

Γ΄ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ (σύνολο ωρών 32)
ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ	ΩΡΕΣ
Θρησκευτικά	1
Νεοελληνική Γλώσσα και Γραμματεία	6
Φυσική Αγωγή	2
ΣΥΝΟΛΟ ΩΡΩΝ	9

ΕΙΔΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ	ΩΡΕΣ
Οι μαθητές επιλέγουν ένα από τα μαθήματα: Ξένη Γλώσσα (Αγγλικά, Γαλλικά ή Γερμανικά), Ελεύθερο Σχέδιο, Γραμμικό Σχέδιο, Λατινικά.	2

ΟΜΑΔΕΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (6 ώρες κάθε μάθημα συν 1 ώρα ανά μάθημα για συνεργασία με τον εκπαιδευτικό)
ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ			ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ			ΣΠΟΥΔΩΝ ΥΓΕΙΑΣ			ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΠΛΗΡ/ΚΗΣ
1	Αρχαία Ελληνικά		1	Φυσική		1	Φυσική		1	Μαθηματικά
2	Ιστορία		2	Χημεία		2	Χημεία		2	Α.Ε.Π.Π.
3	Κοινωνιολογία		3	Μαθηματικά		3	Βιολογία		3	Οικονομία

Δ΄ ΤΑΞΗ ΤΕΤΡΑΕΤΟΥΣ ΚΑΙ Γ΄ ΤΑΞΗ ΤΡΙΕΤΟΥΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ (σύνολο ωρών 25)

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ	ΩΡΕΣ
Θρησκευτικά	1
Νεοελληνική Γλώσσα και Γραμματεία	6
ΣΥΝΟΛΟ ΩΡΩΝ	7

ΟΜΑΔΕΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (6 ώρες κάθε μάθημα)
ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ			ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ			ΣΠΟΥΔΩΝ ΥΓΕΙΑΣ			ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΠΛΗΡ/ΚΗΣ
1	Αρχαία Ελληνικά		1	Φυσική		1	Φυσική		1	Μαθηματικά
2	Ιστορία		2	Χημεία		2	Χημεία		2	Α.Ε.Π.Π.
3	Κοινωνιολογία		3	Μαθηματικά		3	Βιολογία		3	Οικονομία και Κοινωνία

Η Α΄ δήλωση για τα ΤΕΠ

Με το νέο σύστημα οι υποψήφιοι καλούνται να κάνουν μια πρώτη επιλογή τμημάτων που ονομάζουμε Α΄ δήλωση. Πρέπει να είναι σαφές ότι η δήλωση αυτή ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΚΑΝΕΝΑ ΔΕΣΜΕΥΤΙΚΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ. Η ιδέα βασίζεται στην αντίληψη ότι, αν ένας υποψήφιος έχει αποφασίσει ότι του αρέσει ένα επάγγελμα που προϋποθέτει Τμήμα ΑΕΙ που δεν έχει υψηλή ζήτηση, δεν έχει κανένα λόγο να υποστεί όλη τη διαδικασία των πανελλαδικών εξετάσεων. Με το νέο σύστημα μπορεί να γνωρίζει πολύ νωρίς ότι εξασφάλισε την εισαγωγή του και ότι δεν έχει να αγωνιά για τίποτε άλλο εκτός από την κτήση του απολυτηρίου του. Αν ωστόσο αλλάξει γνώμη και επιθυμεί να επιδιώξει την εισαγωγή του σε πανεπιστημιακό τμήμα που απαιτεί πανελλαδικές (ΤΠΠΕ), τίποτε απολύτως δεν τον εμποδίζει να κάνει κανονικά τη δήλωσή του τον Μάρτιο, να ακυρώσει την Α΄ δήλωση και να διαγωνιστεί στις πανελλαδικές εξετάσεις. Συνεπώς η Α΄ δήλωση είναι μια επιπλέον δυνατότητα που δε δεσμεύει καθόλου τους υποψηφίους. Αναλυτικά το σύστημα προβλέπει τα εξής:

1. Μετά το πέρας της προθεσμίας για αλλαγή Ομάδας Προσανατολισμού, όλοι οι μαθητές που επιθυμούν να συνεχίσουν τις σπουδές τους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση υποχρεούνται να συμπληρώσουν Α’ δήλωση προτίμησης με έως 10 προτιμήσεις Τμημάτων στα οποία επιθυμούν να φοιτήσουν. Ο αριθμός 10 είναι ενδεικτικός, αλλά τα μοντέλα τα οποία έχει επεξεργαστεί το ΥΠΠΕΘ δείχνουν ότι δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερος.
2. Με βάση τις προτιμήσεις των μαθητών και τον αριθμό εισακτέων που θα έχει αποφασιστεί ανά Τμήμα, θα προκύψει ένας αριθμός Τμημάτων για τα οποία ο αριθμός των προτιμήσεων θα είναι μικρότερος από τον αριθμό εισακτέων. Αυτά τα Τμήματα, στα οποία ο αριθμός των αιτήσεων υπολείπεται των διαθέσιμων θέσεων, ονομάζονται «Τμήματα ελεύθερης πρόσβασης» (ΤΕΠ).
3. Τα υπόλοιπα Τμήματα, δηλαδή εκείνα στα οποία ο αριθμός των αιτήσεων υπερβαίνει τις διαθέσιμες θέσεις, ονομάζονται «Τμήματα πρόσβασης μόνο με πανελλαδικές εξετάσεις» (ΤΠΠΕ).
4. Λίγες μέρες αργότερα, ο μαθητής ενημερώνεται για το ποιες από τις προτιμήσεις του αντιστοιχούν σε ΤΠΠΕ και ποιες σε ΤΕΠ. Από το σύνολο των δηλώσεων θα προκύψουν:

Το παρακάτω σχήμα απεικονίζει την όλη διαδικασία:

1. Το σύστημα θα εφαρμοστεί για πρώτη φορά για την Γ’ Λυκείου του 2019-2020, και οι υποψήφιοι όλων των κατηγοριών θα εισαχθούν σε Τμήματα που θα έχουν τον ελάχιστο αριθμό των 8 μελών Δ.Ε.Π., που εξασφαλίζουν την αυτοδυναμία τους, θα έχουν ανανεωμένο πρόγραμμα σπουδών και θα έχουν την απαραίτητη υλικοτεχνική υποδομή.
2. Οι μαθητές που επέλεξαν τις πανελλαδικές, μετά τις εξετάσεις και τη δημοσιοποίηση των βαθμών τους της τελικής επίδοσης, υποχρεούνται τον Ιούλιο του 2020, μετά τις πανελλαδικές, να συμπληρώσουν το μηχανογραφικό και να θέσουν όσες επιλογές Τμημάτων επιθυμούν, ασχέτως του περιεχομένου της Α’ δήλωσης και θα εισαχθούν σε αυτά με βάση τις επιδόσεις τους, όπως ακριβώς ισχύει στο υπάρχον σύστημα εισαγωγής. Οι απόφοιτοι παλαιοτέρων ετών συμμετέχουν κανονικά στις πανελλαδικές εξετάσεις όπως και σήμερα.
3. Στα τμήματα που απαιτούν την εξέταση κάποιου ειδικού μαθήματος (ξένες φιλολογίες, τμήματα με σχέδιο, ΤΕΦΑΑ κτλ.) η εξέταση του ειδικού μαθήματος θα γίνεται μόνο σε πανελλαδικές εξετάσεις ανεξαρτήτως αν ο υποψήφιος έχει επιλέξει την εισαγωγή του μέσω ΤΕΠ ή πανελλαδικών εξετάσεων. Συνεπώς αν κάποια από τα εν λόγω τμήματα προκύψει ότι ανήκουν στα ΤΕΠ μετά την Α’ δήλωση, οι υποψήφιοι οι οποίοι τα έχουν δηλώσει και θέλουν να εισαχθούν σε αυτά χωρίς πανελλαδικές εξετάσεις, θα έχουν την υποχρέωση να εξετάζονται πανελλαδικά μόνο στα αντίστοιχα ειδικά μαθήματα και να επιτυγχάνουν την ελάχιστη απαιτούμενη επίδοση, ώστε να εξασφαλίσουν την είσοδό τους στα εν λόγω τμήματα με το απολυτήριό τους.

Ακολουθεί συγκριτικός πίνακας μεταξύ όσων σήμερα ισχύουν και των αλλαγών που προτείνονται:

Διαφορές της νέας Γ’ Γενικού Λυκείου από τη σημερινή
2018	2020
Ωρολόγιο Πρόγραμμα Γ΄ Ημερησίου ΓΕΛ
3 Ομάδες Προσανατολισμού – 4 Επιστημονικά Πεδία	4 Ομάδες  Προσανατολισμού – 4 Επιστημονικά Πεδία
15 ώρες μαθήματα Ομάδας Προσανατολισμού 15 ώρες μαθήματα Γενικής Παιδείας 2 ώρες μάθημα επιλογής. Σύνολο: 32 ώρες	18 ώρες (3 μαθήματα από 6 ώρες εβδομαδιαίως έκαστο) πανελλαδικώς εξεταζόμενα μαθήματα Ομάδας Προσανατολισμού. 3 ώρες συνεργασίας καθηγητών-μαθητών (από 1 ώρα για κάθε μάθημα της Ομάδας Προσανατολισμού) 9 ώρες μαθήματα Γενικής Παιδείας, εκ των οποίων 6 ώρες ΝΕ Γλώσσα και Γραμματεία (πανελλαδικώς εξεταζόμενο) 2 ώρες Μάθημα Επιλογής Σύνολο: 32 ώρες
Ωρολόγιο Πρόγραμμα Δ΄ τετραετούς και Γ΄ τριετούς Εσπερινού ΓΕΛ
3 Ομάδες Προσανατολισμού – 4 Επιστημονικά Πεδία	4 Ομάδες  Προσανατολισμού – 4 Επιστημονικά Πεδία
15 ώρες μαθήματα Ομάδας Προσανατολισμού 10 ώρες μαθήματα Γενικής Παιδείας Σύνολο: 25 ώρες	18 ώρες (3 μαθήματα από 6 ώρες εβδομαδιαίως έκαστο) πανελλαδικώς εξεταζόμενα μαθήματα Ομάδας Προσανατολισμού. 7 ώρες μαθήματα Γενικής Παιδείας, εκ των οποίων 6 ώρες ΝΕ Γλώσσα και Γραμματεία (πανελλαδικώς εξεταζόμενο) Σύνολο: 25 ώρες
Απολυτήριες Εξετάσεις
Σε 4 μαθήματα Γενικής Παιδείας	Σε 4 μαθήματα: 3 μαθήματα της  Ομάδας Προσανατολισμού και το μάθημα  ΝΕ Γλώσσα και Γραμματεία
Θέματα από τους καθηγητές του σχολείου	Θέματα από καθηγητές της Ομάδας Σχολείων
Επιτήρηση και από καθηγητές ειδικότητας του εξεταζόμενου μαθήματος	Επιτήρηση από καθηγητές άλλων σχολείων διαφορετικής ειδικότητας από του εξεταζόμενου μαθήματος
Βαθμολόγηση από καθηγητή του σχολείου	Βαθμολόγηση από καθηγητές της Ομάδας Σχολείων εκτός του σχολείου
Εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση
Είναι δυνατή η εισαγωγή σε Τμήματα ανάλογα με τον συνδυασμό Ομάδας Προσανατολισμού, εξεταζόμενων μαθημάτων και Επιστημονικού Πεδίου. Ο υποψήφιος μπορεί να επιλέξει δύο Επιστημονικά Πεδία, αν εξεταστεί σε 5ο μάθημα.	Είναι δυνατή η εισαγωγή μόνο στα Τμήματα του Επιστημονικού Πεδίου που αντιστοιχεί στην Ομάδα Προσανατολισμού.
Με πανελλαδικές εξετάσεις τόσο σε μαθήματα Ομάδας Προσανατολισμού όσο και σε μαθήματα Γενικής Παιδείας	Με πανελλαδικές εξετάσεις μόνο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας και στα 3 μαθήματα της Ομάδας Προσανατολισμού
Το απολυτήριο προϋποτίθεται αλλά δεν συνυπολογίζεται.	Τμήματα με πρόσβαση μόνο από πανελλαδικές  εξετάσεις (ΤΠΠΕ): το απολυτήριο προϋποτίθεται αλλά δεν συνυπολογίζεται, για το πρώτο έτος εφαρμογής. Τμήματα Ελεύθερης Πρόσβασης (ΤΕΠ):  Σε περίπτωση πρόσβασης χωρίς πανελλαδικές εξετάσεις, η κτήση του απολυτηρίου είναι το μοναδικό προαπαιτούμενο.

Συμπερασματικά

Με την περιγραφή αυτή των επικείμενων αλλαγών, γίνεται φανερή η προσπάθεια να γίνουν σταθερά βήματα αντιμετώπισης όλων των παθογενειών που σήμερα ταλανίζουν τόσο τους εκπαιδευτικούς όσο και τους μαθητές/υποψήφιους και τις οικογένειές τους. Στόχος παραμένει να δοθεί στους μαθητές η δυνατότητα αφενός να λάβουν ουσιαστική παιδεία και αφετέρου να προετοιμαστούν επαρκώς και με τρόπο παιδαγωγικά αποδεκτό για την εισαγωγή τους στα ΑΕΙ μέσα στο σχολείο, με περιορισμό των οικονομικών βαρών της παραπαιδείας, να αποκτήσουν ένα αναβαθμισμένο αξιόπιστο απολυτήριο με αξιοκρατικό αντίκρισμα στην αγορά εργασίας και, ενδεχομένως, να εισαχθούν με ελεύθερη πρόσβαση στο Τμήμα της προτίμησής τους χωρίς εξετάσεις, εφόσον το επιθυμούν. Το σχέδιο αυτό αποτελεί την αρχή για μια ευρύτερη αναμόρφωση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που θα επιτελεστεί σταδιακά, χωρίς αναταράξεις για τη σχολική κοινότητα, πάντα με γνώμονα το συμφέρον των παιδιών.

Πώς θα εισάγονται οι υποψήφιοι στα τμήματα Μουσικών Σπουδών!

Με ειδικές πανελλαδικές εξετάσεις η εισαγωγή φοιτητών σε Τμήματα Μουσικών Σπουδών/Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης. Συγκεκριμένα, ικανοποιείται μετά από δεκαετίες ένα πάγιο και δίκαιο αίτημα Τμημάτων Μουσικών Σπουδών και Μουσικής Επιστήμης & Τέχνης για ειδικές εξετάσεις εισαγωγής των υποψηφίων, όπου θα λαμβάνεται υπόψιν το επίπεδο γνώσης του μουσικού οργάνου.

Η σχετική Υπουργική Απόφαση, που έχει αποσταλεί για την έκδοση ΦΕΚ, καθορίζει τις ειδικότερες προϋποθέσεις και όρους εισαγωγής φοιτητών στα:

-Τµήµα Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου,
-Τµήµα Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας,
-Τµήµα Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και
-Τµήµα Εθνομουσικολογίας του Ιονίου Πανεπιστημίου.

Η απόφαση καθορίζει τα εξεταστέα καλλιτεχνικά αντικείμενα, τους συντελεστές βαρύτητας και τα κριτήρια βάσει των οποίων εξάγεται η τελική βαθμολογία του υποψηφίου, καθώς επίσης και τα εξεταζόμενα μαθήματα, τα μόρια και τις προϋποθέσεις εισαγωγής, τον τρόπο εξέτασης των μουσικών μαθημάτων και τις διαδικασίες συμμετοχής.

Αλλαγές στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και κατανομή τμημάτων ανά επιστημονικά πεδία (Χρόνος Ανάγνωσης 5΄)

Η πιο πρόσφατη εξέλιξη στις αλλαγές που δρομολογούνται στον χάρτη της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης της χώρας είναι η ένταξη σε επιστημονικά πεδία εξειδίκευσης (ΕΠΕ) των νέο-ιδρυθέντων τμημάτων στα Πανεπιστήμια Ιονίου και Ιωαννίνων, σύμφωνα με το ΦΕΚ Αρ. Φύλλου 115, Τεύχος Β’, 25/01/2019. 

Ύστερα και από αυτή την εξέλιξη, η κατανομή των τμημάτων στα επιστημονικά πεδία διαμορφώνεται ως εξής:

Εδώ αξίζει να σημειώσουμε ότι στο μηχανογραφικό δελτίο του 2019 δεν θα περιλαμβάνονται 15 από τα νέο-ιδρυθέντα πανεπιστημιακά τμήματα, τα οποία θα ξεκινήσουν την λειτουργία τους από το επόμενο ή το μεθεπόμενο ακαδημαϊκό έτος. 

Η ποσοστιαία αντιστοιχία των τμημάτων ανά επιστημονικό πεδίο, επί του συνόλου των τμημάτων (483) διαμορφώνεται ως εξής: 

Επομένως, μέχρι τώρα, στο 1ο ΕΠΕ ένας υποψήφιος θα βρει 118 Πανεπιστήμια, 7 ΤΕΙ, 8 Στρατιωτικές Σχολές (περιλαμβάνονται και οι Σχολές Αστυνομίας, Πυροσβεστικής και Λιμενικού) και 6 Εκκλησιαστικές Ακαδημίες, άρα συνολικά 139 τμήματα.

Αντίστοιχα, στο 2ο ΕΠΕ προσφέρονται 164 Πανεπιστήμια, 55 ΤΕΙ, 21 Στρατιωτικές Σχολές (περιλαμβάνονται και οι Σχολές Αστυνομίας, Πυροσβεστικής και Λιμενικού) και 2 Εκκλησιαστικές Ακαδημίες, συνολικά 242 τμήματα.

Στο 3ο ΕΠΕ περιλαμβάνονται 97 Πανεπιστήμια, 26 ΤΕΙ, 5 Στρατιωτικές Σχολές (δεν περιλαμβάνονται οι Σχολές Αστυνομίας, Πυροσβεστικής και Λιμενικού, καθώς δεν εντάσσονται στο 3ο ΕΠΕ) και καμία Εκκλησιαστική Ακαδημία. Συνολικά στο 3ο ΕΠΕ περιλαμβάνονται 128 τμήματα, τα λιγότερα από κάθε άλλο επιστημονικό πεδίο.

Τέλος, στο 4ο ΕΠΕ θα βρει κάποιος 107 Πανεπιστήμια, 43 ΤΕΙ, 9 Στρατιωτικές Σχολές (περιλαμβάνονται και οι Σχολές Αστυνομίας, Πυροσβεστικής και Λιμενικού) και καμία Εκκλησιαστική Ακαδημία. Συνολικά, δηλαδή, θα βρει 159 τμήματα.

Σημαντικό ρόλο στις επιλογές των υποψηφίων παίζουν τα τμήματα που είναι κοινά σε περισσότερα από ένα επιστημονικά πεδία, καθώς επηρεάζουν τις επιλογές τους ως προς το επιστημονικό πεδίο που θα επιλέξουν. Αντίστοιχα, οι βάσεις των κοινών τμημάτων καθορίζονται σε πολλές περιπτώσεις από τους υποψηφίους του ενός από τα πεδία που προσφέρονται. Ένα από τα πιο πρόσφατα παραδείγματα αποτελούν τα τμήματα Χημείας και Γεωπονίας, οι βάσεις των οποίων ανέβηκαν σημαντικά από τη στιγμή που εντάχθηκαν και στο 3ο ΕΠΕ.

Οι ανατροπές στο μηχανογραφικό του 2019 για την εισαγωγή στα ΑΕΙ

Ο σχεδιασμός του υπουργείου Παιδείας για κατάργηση των ΤΕΙ και μείωση σχεδόν κατά 50% των ανώτατων ιδρυμάτων της χώρας ολοκληρώνεται το καλοκαίρι με ένα μηχανογραφικό δελτίο θεαματικών αλλαγών! Ετσι, στο μηχανογραφικό του ’19 οι υποψήφιοι για την ανώτατη εκπαίδευση της χώρας είναι πιθανόν να μη βρουν ούτε ένα ΤΕΙ. Την ίδια στιγμή, όμως, θα συναντήσουν πολλά νέα τμήματα, καθώς το υπουργείο Παιδείας φαίνεται ότι θέλει να έχει πολλά μειωμένου ενδιαφέροντος προγράμματα σπουδών, ώστε να ικανοποιήσει την περίφημη εξαγγελία του περί εισόδου στην ανώτατη εκπαίδευση της χώρας μόνο με το απολυτήριο του Λυκείου. Η είσοδος στα υψηλής ζήτησης τμήματα βέβαια αναμένεται ότι θα γίνει ακόμη πιο απαιτητική.

Ο νέος χάρτης των ΑΕΙ
Τους προηγούμενους μήνες ο χάρτης της ανώτατης εκπαίδευσης της χώρας ξανασχεδιάστηκε από την αρχή, χωρίς ωστόσο να έχει προηγηθεί καμία επιστημονική μελέτη για το θέμα. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων ικανοποιήθηκε αυτό που έκριναν σωστό οι «ηγέτες» των ανώτατων ιδρυμάτων κάθε περιοχής στις ιδιαίτερες διαπραγματεύσεις τους με το υπουργείο Παιδείας. Στα… παράδοξα αλλά και τα αξιομνημόνευτα του τελευταίου χρονικού διαστήματος περιλαμβάνονται η υπόσχεση της δημιουργίας της τέταρτης Νομικής Σχολής στη χώρα (χωρίς κανένα στοιχείο που να επιβεβαιώνει την ανάγκη ύπαρξής της) αλλά και η μετατροπή εν μια νυκτί του ΤΕΙ Κρήτης σε πανεπιστήμιο, καθώς κανένα από τα δύο ανώτατα ιδρύματα του νησιού δεν δέχτηκε να συνεργαστεί μαζί του. Ετσι στον νέο χάρτη τα δύο παραπάνω «αξιοθέατα» θα συγκεντρώσουν σίγουρα μέρος του δικαιολογημένου ενδιαφέροντος και σχολιασμού.

Εκτός από το ΤΕΙ Κρήτης λοιπόν, αυτή τη στιγμή μόνο τρεις συγχωνεύσεις ΤΕΙ έχουν μείνει ανολοκλήρωτες, αλλά είναι πιθανόν να γίνουν με διαδικασίες-εξπρές τους επόμενους μήνες: Η συγχώνευση ΤΕΙ Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, ΤΕΙ Κεντρικής Μακεδονίας, ΤΕΙ Θεσσαλονίκης και Διεθνούς Πανεπιστημίου, η συγχώνευση Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας και ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας και η συγχώνευση Πανεπιστημίου Πελοποννήσου µε ΤΕΙ Πελοποννήσου.

Ετσι, με το νέο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων να προσφέρει νέες ειδικότητες σε Πληροφορική, Τηλεπικοινωνίες, Γεωπονία και Κοινωνικές Επιστήμες, το Πανεπιστήμιο Ιονίων Νήσων να έχει νέα τμήματα σε Τουρισμό, Περιφερειακή Ανάπτυξη, Εθνομουσικολογίας, το νέο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας με επιπλέον πολυτεχνικές σπουδές και το Πανεπιστήμιο Αθηνών να γιγαντώνεται με 7 νέα τμήματα και ένα νέο πολιτιστικό «πάρκο» (που θα προσφέρει από Κοινωνιολογία μέχρι σπουδές για την 4η Βιομηχανική Επανάσταση και το Διάστημα), τα δεδομένα το επόμενο χρονικό διάστημα φαίνεται ότι αλλάζουν.

Οι προτιμήσεις των υποψηφίων
Οπως αναφέρει ο σύμβουλος σταδιοδρομίας κ. Χρήστος Ταουσάνης που μίλησε στο «Βήμα», τις προτιμήσεις των υποψηφίων αναμένεται να συγκεντρώσουν στο νέο μηχανογραφικό δελτίο του καλοκαιριού τα παρακάτω:

• Ιδρύεται στα Ιωάννινα και στον Βόλο Τμήμα Ψυχολογίας με τη διαφορά ότι στον Βόλο δεν θα λειτουργήσει νωρίτερα από το ακαδημαϊκό έτος 2020-2021. Επομένως, στο εφετινό μηχανογραφικό οι υποψήφιοι θα έχουν τη δυνατότητα να δηλώσουν 5 Τμήματα Ψυχολογίας, μία από τις δημοφιλέστερες σχολές τα τελευταία χρόνια για τους μαθητές που προέρχονται από το Ανθρωπιστικό Πεδίο.

• Στο ίδιο μήκος κύματος σε προτιμήσεις πορεύεται και η Νομική, μια σχολή «στεφανωμένη» με κύρος. Φαίνεται λοιπόν πως εκτός από την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και την Κομοτηνή, οι υποψήφιοι θα έχουν άλλη μία ευκαιρία πρόσβασης στη σχολή αυτή και στην Πάτρα! Σημαντικό στοιχείο αποτελεί το ότι, σύμφωνα με τις δηλώσεις του υπουργού Παιδείας, ο αριθμός των εισακτέων δεν θα αυξηθεί σημαντικά. Αρα η ίδρυση μιας ακόμα Νομικής θα διασπείρει γεωγραφικά τις επιλογές των υποψηφίων αλλά δεν θα αυξήσει τις θέσεις.

• Ενα νέο τμήμα, το οποίο αναμένεται επίσης να δώσει νέες ευκαιρίες στους αποφοίτους, είναι το Τμήμα Γλωσσικών και Διαπολιτισμικών Σπουδών με έδρα τον Βόλο. Η Ελλάδα φιλοξενεί πολλά hotspots και η έλευση χιλιάδων ανθρώπων στη χώρα μας ανοίγει νέους δρόμους απασχόλησης στη διαπολιτισμική εκπαίδευση, καθώς έως τώρα δεν υπήρχε σε προπτυχιακό επίπεδο αντίστοιχη σχολή.

• Τα Τμήματα Φυσικοθεραπείας (και Εργοθεραπείας) με βάση υψηλότερη από πολλά τμήματα πανεπιστημίου, ακόμα και ως ΤΕΙ ήταν επιλογή πολλών υποψηφίων καθώς οι απόφοιτοι έχουν αρκετές διεξόδους σε διάφορους τομείς και απασχόληση σε όλα τα ηλικιακά επίπεδα του πληθυσμού. Με την «πανεπιστημιοποίησή» τους αναμένεται να προσελκύσουν ακόμα εντονότερο ενδιαφέρον από τους υποψηφίους του Πεδίου Επιστημών Υγείας και Ζωής.

Στον αντίποδα, έως τώρα επικρατεί μια ασάφεια στις τάξεις των υποψηφίων με τα επαγγελματικά δικαιώματα των προγενέστερων ΤΕΙ Μηχανολόγων, Ηλεκτρολόγων, Ναυπηγών και Πολιτικών Μηχανικών κ.λπ., τμήματα που μετεξελίσσονται σε πανεπιστημιακά, αλλά όπως φαίνεται επί του παρόντος εξακολουθούν να έχουν τα ίδια δικαιώματα με τους αποφοίτους των ΤΕΙ και όχι με τους αποφοίτους των αντίστοιχων τμημάτων του Πολυτεχνείου, οι οποίοι εγγράφονται στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος. Το δεδομένο αυτό έχει προκαλέσει έντονους προβληματισμούς για το αν οι μελλοντικοί απόφοιτοι αυτών των τμημάτων θα έχουν πράγματι διαφορές στην αγορά εργασίας από τους ήδη υπάρχοντες αποφοίτους των ΤΕΙ.

Τα νέα τμήματα
Πάντως τμήματα που εμφανίζονται για πρώτη φορά στο μηχανογραφικό ως προγράμματα σπουδών είναι τα παρακάτω:

• Τεχνολογιών Ψηφιακής Βιομηχανίας, με έδρα τα Ψαχνά, το οποίο εντάσσεται στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

• Συστημάτων Ενέργειας στη Λάρισα, στο νέο και αναμορφωμένο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, στο οποίο εντάσσονται απόφοιτοι των ΤΕΙ Ηλεκτρολόγων, Μηχανολόγων και Πολιτικών Μηχανικών.

• Πολιτισμού, Δημιουργικών Μέσων και Βιομηχανιών, με έδρα τον Βόλο.

• Παιδαγωγικό Τμήμα Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Αθηνών.

• Διαχείρισης Λιμένων και Ναυτιλίας, με έδρα τα Ψαχνά, Πανεπιστήμιο Αθηνών. Αρκετά όμως είναι και τα νέα τμήματα που σχετίζονται με τις γεωπονικές σπουδές. Ενδεικτικά, το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο επεκτείνεται και ιδρύει τα εξής τμήματα:

• Δασολογίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος στο Καρπενήσι.

• Διοίκησης Γεωργικών Επιχειρήσεων και Συστημάτων Εφοδιασμού στη Θήβα, προερχόμενο από το ΤΕΙ της Στερεάς Ελλάδας Διοίκησης Συστημάτων Εφοδιασμού.

• Περιφερειακής και Οικονομικής Ανάπτυξης στην Αμφισσα.

Τα προαναφερθέντα τμήματα θα ξεκινήσουν τη λειτουργία τους το ακαδημαϊκό έτος 2019-2020, ενώ ακόμα τρία τμήματα που ιδρύονται, Υδροβιολογίας και Υδατοκαλλιεργειών, Πληροφορικής στη Γεωργία και στο Περιβάλλον και Διαιτολογίας και Ποιότητας Ζωής δεν θα λειτουργήσουν πριν από το ακαδημαϊκό έτος 2020-2021.

Συγχωνεύσεις και ίδρυση νέων τμημάτων
Συνοπτικά, οι σημαντικές αλλαγές στο νέο μηχανογραφικό δελτίο, όπως αναφέρει ο κ. Ταουσάνης, είναι οι παρακάτω:

• Το Τεχνολογικό Ιδρυμα Ηπείρου συγχωνεύτηκε με το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων ιδρύοντας και νέα τμήματα, όπως τα Τμήματα Ψυχολογίας, Μετάφρασης και Διερμηνείας, Επιστημών Τροφίμων και Διατροφής, Μηχανολόγων Μηχανικών. Από τα προαναφερθέντα μόνο το Τμήμα Ψυχολογίας θα ξεκινήσει από αυτό το ακαδημαϊκό έτος.
• Το ΤΕΙ Ιονίων Νήσων εντάχθηκε στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, ιδρύοντας επίσης νέα τμήματα όπως τα Περιφερειακής Ανάπτυξης, Τουρισμού και Εθνομουσικολογίας, που θα ξεκινήσουν τη λειτουργία τους από το ακαδημαϊκό έτος 2020-2021.
• Το ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας εντάχθηκε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών στο οποίο ιδρύονται νέα Τμήματα Κοινωνιολογίας, Διοίκησης Επιχειρήσεων και Οργανισμών, Διαχείρισης Λιμένων και Ναυτιλίας, Ψηφιακών Τεχνών και Κινηματογράφου, Αγροτικής Ανάπτυξης, Αγροδιατροφής και Διαχείρισης Φυσικών Πόρων, Τεχνολογιών Ψηφιακής Βιομηχανίας, Διατροφής και Διαιτολογίας, Τουριστικών Σπουδών και Εναλλακτικού Τουρισμού. Μόνο τα δύο τελευταία τμήματα δεν θα ξεκινήσουν από το εφετινό ακαδημαϊκό έτος.
• Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας επεκτείνεται ιδρύοντας αρκετά τμήματα που δεν υπήρχαν ως επιλογές σε προπτυχιακό επίπεδο τα προηγούμενα χρόνια, όπως τα Πολιτισμού και Δημιουργικών Μέσων και Βιομηχανιών, Γλωσσικών και Διαπολιτισμικών Σπουδών, Συστημάτων Ενέργειας, αλλά και τμήματα πιο οικεία στους μαθητές, όπως τα Περιβάλλοντος, Δημόσιας και Ενιαίας Υγείας, Ψηφιακών Συστημάτων, Φυσικής και Μαθηματικών. Τα Τμήματα Ψυχολογίας, Αγωγής και Φροντίδας στην Πρώιμη Παιδική Ηλικία και Λογοθεραπείας δεν θα λειτουργήσουν νωρίτερα από το ακαδημαϊκό έτος 2021-2022.
• Το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο δεν έχει πλέον τμήματα μόνο με έδρα στην Αθήνα, αλλά επεκτείνεται και στο Καρπενήσι, στη Θήβα και στην Αμφισσα, όπως και το Πανεπιστήμιο Αθηνών θα έχει αρκετά τμήματα πλέον στα Ψαχνά.
• Στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, το οποίο αναμένεται να απορροφήσει το αντίστοιχο ΤΕΙ, θα ιδρυθούν Πολυτεχνική Σχολή αλλά και νέα τμήματα όπως Κτηνιατρική, Στατιστική και Αναλογιστική Επιστήμη και Διοικητική Επιστήμη και Τεχνολογία.
• Τα ΤΕΙ Θεσσαλονίκης, Κεντρικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης επίσης οδηγούνται σε συγχώνευση με το Διεθνές Πανεπιστήμιο, με τμήματα που έχουν προκύψει από την αναδιοργάνωση παλαιότερων ΤΕΙ αλλά και νεοσύστατα, όπως τα Διοίκησης Οργανισμών, Μάρκετινγκ και Τουρισμού, Λογιστικής και Πληροφοριακών Συστημάτων, Δημόσιας Διοίκησης, Βιοϊατρικών Επιστημών. Το νέο πανεπιστήμιο θα έχει έντονη γεωγραφική διασπορά αφού αναμένεται να έχει τμήματα σε Θεσσαλονίκη, Καβάλα, Σέρρες, Κιλκίς, Δράμα και Κατερίνη.
• Το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης στοχεύει στο να ιδρύσει νέα Τμήματα Ψυχολογίας, Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών και Μηχανικών Γεωπληροφορικής, Μηχανικών Ορυκτών και Φυσικών Πόρων, Εργοθεραπείας, Νοσηλευτικής, Κτηνιατρικής, Διαιτολογίας και Διατροφής, Επιστήμης Τροφίμων και Ποτών.
• Αναμένονται περαιτέρω συζητήσεις και πορίσματα για το ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας, ενώ οι πρώτες διεργασίες για το ΤΕΙ Κρήτης έχουν ήδη γίνει.

Σχέδια αναλυτικά επί… χάρτου
Οπως τονίζει ο κ. Ταουσάνης, «πρέπει να επισημάνουμε μέσα σε όλη αυτή την αναδιαμόρφωση της ανώτατης εκπαίδευσης 4 βασικές παραμέτρους που θα πρέπει να συνυπολογίσει η ηγεσία του υπουργείου Παιδείας, αν δεν θέλει να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στους εφετινούς υποψηφίους: να ανακοινώσει σύντομα την κατανομή των τμημάτων στα Επιστημονικά Πεδία προκειμένου οι υποψήφιοι να μη μάθουν τον Ιούνιο για το ποιες θα είναι οι δυνητικές επιλογές τους στο Επιστημονικό Πεδίο που θα δηλώσουν. Η παράμετρος αυτή είναι πολύ σημαντική, καθώς ειδικά στα νέα τμήματα, αν δεν είναι εκ των προτέρων γνωστή η ένταξή τους στο Πεδίο, ο μαθητής μπορεί να μην έχει προνοήσει να “ανοίξει” το σχετικό Πεδίο και να προετοιμαστεί ενδεχομένως και για το 5ο μάθημα.

Παράλληλα να ανακοινώσει αν και σε ποια τμήματα θα χρειαστεί να δώσουν οι υποψήφιοι ειδικό μάθημα (γλώσσα, σχέδιο κ.λπ.). Η εμπειρία έχει δείξει πως υπάρχουν τμήματα τα οποία τη μια χρονιά δεν απαιτούσαν ειδικό μάθημα ενώ την επόμενη ήταν προαπαιτούμενο! Τέλος, να επισπεύσει ή να διασαφηνίσει όλες τις αλλαγές που θα υλοποιηθούν στα ιδρύματα και στις πόλεις όπου θα λειτουργήσουν νέα ή υπό συγχώνευση τμήματα προκειμένου να διευκολύνουν τον οικογενειακό προγραμματισμό. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις μαθητών που εκ των προτέρων στοχεύουν σε τμήματα που εδρεύουν σε πόλεις όπου ήδη σπουδάζει μεγαλύτερος αδελφός/ή. Τελευταίο και βασικότερο» καταλήγει ο κ. Ταουσάνης, «οι επερχόμενες αλλαγές στο Λύκειο και στην αναδιάρθρωση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης πρέπει να έχουν δυο βασικά χαρακτηριστικά: Να υλοποιηθούν σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα προκειμένου οι άμεσα ενδιαφερόμενοι να έχουν το απαραίτητο χρονικό διάστημα να σχεδιάσουν απρόσκοπτα τις επιλογές τους και να μην αφήσουν αιωρούμενες λεπτομέρειες, είτε αυτές σχετίζονται με τα επαγγελματικά δικαιώματα, είτε με τα προγράμματα σπουδών ή οτιδήποτε άλλο που αντικειμενικά μπορεί να καθορίσει τις αποφάσεις ενός νέου ανθρώπου να επιλέξει ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα σπουδών και ένα ίδρυμα».

Το Νέο Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδος

Του Στράτου Στρατηγάκη

Μαθηματικού - Ερευνητή
stratig@yahoo.com

Ο ιδρυτικός νόμος του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδος αναφέρει ότι: “Το ΔΙ.ΠΑ.Ε. έχει ως αποστολή να παρέχει ανώτατη εκπαίδευση ιδίως σε αλλοδαπούς που ενδιαφέρονται να σπουδάσουν στην Ελλάδα.

Για την επίτευξη της αποστολής του, το ΔΙ.ΠΑ.Ε. οργανώνει και πραγματοποιεί Προγράμματα Σπουδών, σε προπτυχιακό και σε μεταπτυχιακό επίπεδο, με χρήση της διδασκαλίας με παρακολούθηση και δυνατότητα εκπαίδευσης από απόσταση.”

Η αποστολή του, λοιπόν, όπως ορίστηκε κατά την ίδρυσή του έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με την επιχειρούμενη ενσωμάτωση τριών ΤΕΙ σ’ αυτό. Μοιάζει και είναι παράταιρο να ενσωματωθούν τα ΤΕΙ Θεσσαλονίκης, Κεντρικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης στο Διεθνές Πανεπιστήμιο, που τώρα θα εκτείνεται από την Κατερίνη μέχρι το Διδυμότειχο.

Πέρα από την ενσωμάτωση και άλλες απορίες δημιουργούνται: Δημιουργούνται τμήματα χωρίς επαγγελματικά δικαιώματα και άλλα που θα δημιουργήσουν σύγχυση στους υποψηφίους. Σε άλλα Πανεπιστήμια υπάρχουν Μηχανικοί Περιβάλλοντος, Πολιτικοί Μηχανικοί, Μηχανικοί Παραγωγής και Διοίκησης και Μηχανολόγοι Μηχανικοί πενταετούς φοίτησης. Στο ΔΙ.ΠΑ.Ε. υπάρχουν αυτά τα τμήματα τετραετούς φοίτησης. Τα επαγγελματικά τους δικαιώματα δεν έχουν οριστεί. Σίγουρα δεν θα είναι ίδια με τα αντίστοιχα πενταετούς φοιτήσεως τμήματα. Νέες κόντρες προβλέπω με το Τεχνικό Επιμελητήριο και τους αποφοίτους τους σε ομηρία. Ας θυμόμαστε ότι η αντίστοιχη κόντρα μεταξύ των αποφοίτων ΤΕΙ και των αποφοίτων των Πολυτεχνείων δεν διευθετήθηκε ποτέ. Από την ίδρυση των ΤΕΙ, το μακρινό 1983 μέχρι το 2019 που θα έχουμε τη διαγραφή από το χάρτη της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης των ΤΕΙ το πρόβλημα δεν λύθηκε ποτέ. Συνεπώς δεν θεωρώ σωστό το Υπουργείο Παιδείας να κάνει το ίδιο λάθος δεύτερη φορά, δημιουργώντας τμήματα “υβρίδια”.

Απορίες δημιουργεί και η ίδρυση νέου τμήματος Γεωλογίας, το τέταρτο στην Ελλάδα, τη στιγμή που το επαγγελματικό μέλλον των αποφοίτων τους είναι, εδώ και δεκαετίες, πολύ δύσκολο.

Κι άλλες απορίες δημιουργούνται από την τοποθέτηση των μελών ΔΕΠ του τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών στην Καβάλα στο τμήμα Φυσικής που ιδρύεται στην ίδια πόλη και θα λειτουργήσει το Σεπτέμβριο. Ποιοι καθηγητές θα διδάξουν θεωρητική φυσική, αφού το ΤΕΙ ασχολείτο με την εφαρμογή της φυσικής σε συγκεκριμένο πεδίο τον ηλεκτρισμό; Όλα αυτά θα γίνουν σε 6 μήνες;

Σε όλες τις μέχρι τώρα ενσωματώσεις ΤΕΙ σε Πανεπιστήμια έχει τηρηθεί απαρέγκλιτα η γεωγραφική διασπορά των τμημάτων. Έτσι το Γεωπονικό Πανεπιστήμια Αθηνών έχει παραρτήματα στη Θήβα, την Άμφισσα και το Καρπενήσι. Αυτό έγινε, πιστεύω, για λόγους οικονομικούς. Οι κάτοικοι κάθε πόλης δεν θα χάσουν το εισόδημά τους από τους φοιτητές, αλλά και τα κτίρια που υπάρχουν θα χρησιμοποιηθούν. Όμως σε κάποιες περιπτώσεις είναι υπερβολική η διατήρηση τμημάτων μόνο για οικονομικούς λόγους. Παράδειγμα το τμήμα Νοσηλευτικής του ΤΕΙ Θεσσαλονίκης και το αντίστοιχο του ΤΕΙ Αν. Μακεδονίας και Θράκης στο Διδυμότειχο. Το τμήμα της Θεσσαλονίκης γίνεται Πανεπιστημιακό και του Διδυμοτείχου παραμένει ως… παράρτημα του τμήματος της Θεσσαλονίκης. Πέραν του διοικητικού θέματος της ύπαρξης παραρτήματος σε άλλη διοικητική περιφέρεια υπάρχει και το πρακτικό: Δεν υπάρχει Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο στο Διδυμότειχο, για να εκπαιδευτούν οι φοιτητές. Δεν υπάρχει κτίριο για να κάνουν οι φοιτητές μάθημα. Χρησιμοποιείται ως αμφιθέατρο ένα κτίριο του Δήμου που χρησιμοποιείται και ως κινηματογράφος, όπως καταγγέλλουν οι φοιτητές. Θεωρώ παράλογη τη διατήρηση του τμήματος τη στιγμή μάλιστα που το Πανεπιστήμιο της Θράκης έχει προτείνει την ίδρυση τμήματος Νοσηλευτικής, υποθέτω στην Αλεξανδρούπολη, όπου βρίσκεται η Ιατρική Σχολή. Χρειάζεται περισσότερη τόλμη. Θα μου αντιτείνατε ότι περισσότερη τόλμη θα έφερνε περισσότερες αντιδράσεις με συνέπεια την καθυστέρηση υλοποίησης του εγχειρήματος. Δίκιο θα είχατε, αλλά αυτή η βιασύνη, που μπαίνει πάντα ως πρώτη προτεραιότητα, δεν μας επιτρέπει να λύνουμε τα προβλήματα.