Παρασκευή, 14 Ιουνίου 2019

ΘΕΜΑΤΑ-ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ 14/6/2019

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 2019 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6)
 ΘΕΜΑ Α Για τις προτάσεις Α1 έως και Α5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή επιλογή. Α1. Ποια από τις παρακάτω ενώσεις δεν αντιδρά με μεταλλικό Na; α. β. γ. δ. Μονάδες 5 Α2. Η χημική αντίδραση N2(g) + O2(g) 2NO(g) είν ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ – Γ΄ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ Α5. Από τις ακόλουθες ηλεκτρονιακές δομές για το άτομο του 8O ποιά αντιστοιχεί στη θεμελιώδη κατάσταση; 1s 2s 2p α. β. γ. δ. Μονάδες 5
ΘΕΜΑ Β Β1. Η ασπιρίνη είναι ασθενές οργανικό οξύ το οποίο, όταν βρεθεί στο υδατικό περιβάλλον του γαστρεντερικού σωλήνα, ιοντίζεται. α. Να γραφεί η χημική αντίδραση ιοντισμού της ασπιρίνης. (μονάδα 1) β. Η ασπιρίνη απορροφάται ευκολότερα στη μη ιοντική της μορφή. Να εξηγήσετε πού θα απορροφηθεί περισσότερο: στο στομάχι, όπου το pH=1,5 ή στο λεπτό έντερο, όπου το pH=8; (μονάδες 4) Μονάδες 5
Β2. Φέτος εορτάζονται τα 150 έτη από την επινόηση του Περιοδικού Πίνακα. Η γνώση της ηλεκτρονιακής δομής των στοιχείων που απαρτίζουν τον Περιοδικό Πίνακα βοηθά να αντιληφθούμε και τις ιδιότητές τους όπως τις ενέργειες ιοντισμού τους. α. Γράψτε την εξίσωση του 1ου ιοντισμού του βορίου ( 10 5Β ) και την εξίσωση του 2 ου ιοντισμού του άνθρακα ( 12 6C ). (μονάδες 2) β. Η ενέργεια 1ου ιοντισμού του βορίου είναι 800,6 kJ/mol. Η ενέργεια του 2ου ιοντισμού του άνθρακα είναι 2352,6 kJ/mol. Η μεγάλη αυτή διαφορά μεταξύ των ενεργειών ιοντισμού μπορεί να αποδοθεί: 1. Στην ατομική ακτίνα των ατόμων. 2. Στο φορτίο των πυρήνων. 3. Στον αριθμό των ενδιαμέσων ηλεκτρονίων. Ποιος συνδυασμός των ανωτέρω παραγόντων ερμηνεύει την παρατηρούμενη διαφορά: i. 1 και 2 ii. 2 και 3 iii. 1 και 3 iv. 1 και 2 και 3 (μονάδα 1) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 3) Μονάδες 6
 Β3. Στην καμπύλη Χ του ακόλουθου γραφήματος παριστάνεται ο όγκος του οξυγόνου (Ο2), ο οποίος εκλύεται κατά τη διάρκεια της καταλυτικής αποσύνθεσης διαλύματος υπεροξειδίου του υδρογόνου 1 Μ σε συνάρτηση με τον χρόνο. Η αντίδραση είναι: 2Η2Ο2(aq) καταλύτης Ο2(g) + 2Η2Ο(ℓ) Να εξηγήσετε με ποια από τις παρακάτω μεταβολές παράγεται η καμπύλη Υ. 1. Προσθήκη Η2Ο. 2. Προσθήκη διαλύματος Η2Ο2 0,1Μ. 3. Χρήση διαφορετικού καταλύτη (καταλύτης ii) 4. Ελάττωση της θερμοκρασίας. Μονάδες 6
Β4. Δίνεται η ισορροπία: PbO(s) + CO(g) Pb(ℓ) + CO2(g) (1) α. Σε ένα δοχείο σταθερού όγκου εισάγονται 1mol PbO(s) και 1mol CO(g). Σε ένα δεύτερο δοχείο ίδιου όγκου εισάγονται 1mol Pb(ℓ) και 1mol CO2(g). Τα δύο δοχεία θερμαίνονται σε κατάλληλη θερμοκρασία θ και αποκαθίσταται η ισορροπία (1). Να συγκριθούν οι ποσότητες του CO(g) στα δύο δοχεία. (μονάδα 1) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 3) β. Ένα ισότοπο του 8O είναι το 18 8O . Το ισότοπο 18 8O μπορεί να συμβολιστεί ως *O . Στο εργαστήριο είναι εφικτό να γνωρίζουμε αν ένα μόριο φέρει το ισότοπο αυτό. Σε ένα από τα παραπάνω δοχεία (υποερώτημα Β4α), στο οποίο έχει αποκατασταθεί η ισορροπία (1) εισάγεται μικρή ποσότητα Pb*O(s). Μετά την πάροδο κάποιου χρονικού διαστήματος σε ποια/ποιες ουσίες του μείγματος της ισορροπίας θα ανιχνευτεί το ισότοπο *O ; (μονάδα 1) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 3) Μονάδες 8 καταλύτης i
 ΘEΜΑ Γ Γ1. Οι φερομόνες είναι ουσίες οι οποίες παράγονται από έντομα συνήθως θηλυκού γένους και είναι υπεύθυνες για την αναπαραγωγή τους. Στο παρακάτω διάγραμμα εμφανίζονται αντιδράσεις που δίνει η φερομόνη Α. α. Να προσδιορίσετε τα αντιδραστήρια α, β και τους συντακτικούς τύπους των ενώσεων Δ, Ε, Ζ, Λ, Θ. (μονάδες 7) β. Ποια από τις ενώσεις Β και Θ αντιδρά με το φελίγγειο υγρό; (μονάδα 1) Να γράψετε τη χημική εξίσωση της αντίδρασης. (μονάδες 2) γ. Ποιο αντιδραστήριο πρέπει να χρησιμοποιήσουμε για να λάβουμε την ένωση Α από την ένωση Β; (μονάδα 1) δ. Να γράψετε τη χημική εξίσωση της οξείδωσης της ένωσης Γ με διάλυμα K2Cr2O7 παρουσία H2SO4. (μονάδες 2) Μονάδες 13 Γ2. Το γαλακτικό οξύ (Γ.Ο.) με τον ακόλουθο συντακτικό τύπο απαντά σε πολλά τρόφιμα. Η %w/w περιεκτικότητα σε γαλακτικό οξύ είναι ένας δείκτης ποιότητας των τροφίμων. Από ένα γιαούρτι λαμβάνουμε δείγμα 10 g, τα οποία διαλύονται σε νερό, οπότε σχηματίζεται διάλυμα όγκου 30 ml (διάλυμα Δ1). Στη συνέχεια ογκομετρούμε το Δ1 με πρότυπο διάλυμα NaOH 0,05 Μ. Για το τελικό σημείο απαιτήθηκαν 20 ml προτύπου διαλύματος.  α. Να υπολογίσετε το pH στο τελικό σημείο της ογκομέτρησης (το οποίο θεωρούμε και ως ισοδύναμο σημείο). (μονάδες 2) β. Να υπολογιστεί η %w/w περιεκτικότητα του γιαουρτιού σε γαλακτικό οξύ. (μονάδες 3) Δίνονται: Ar(C) = 12, Ar(H) = 1, Ar(O) = 16. Ka(Γ.Ο.) = 2·10-4 , Kw = 10-14 στους 25oC. Tα δεδομένα του προβλήματος επιτρέπουν τις γνωστές προσεγγίσεις. Μονάδες 5 Γ3. Μείγμα που αποτελείται από τα άλατα νατρίου του γαλακτικού οξέος (δομή Ι) και του οξαλικού οξέος (δομή ΙΙ) αντιδρά πλήρως με 500 ml διαλύματος HCℓ 1 Μ. Τα προϊόντα των αντιδράσεων αποχρωματίζουν πλήρως 300 ml διαλύματος KMnO4 0,4 M παρουσία H2SO4. Να υπολογίσετε τη σύσταση του μείγματος σε mol. Μονάδες 7
 ΘΕΜΑ Δ Μια από τις χημικές ενώσεις που έχουν ιδιαίτερη σημασία για την παγκόσμια οικονομία είναι το νιτρικό οξύ. Η κύρια χρήση του νιτρικού οξέος (το 75 % της παγκόσμιας παραγωγής) χρησιμοποιείται για την παρασκευή NH4NO3, το οποίο είναι συστατικό λιπασμάτων. Η σύγχρονη μέθοδος βιομηχανικής παρασκευής του νιτρικού οξέος στηρίζεται στην μετατροπή της αμμωνίας σε νιτρικό οξύ και περιλαμβάνει τρία στάδια.
Δ1. Το πρώτο στάδιο είναι η καταλυτική οξείδωση της αμμωνίας προς μονοξείδιο του αζώτου (πορεία Ostwald): NH3(g) + O2(g) Pt 900 C NO(g) + H2O(g) Να ισοσταθμίσετε την ανωτέρω αντίδραση. (μονάδα 1) Μια από τις ανεπιθύμητες αντιδράσεις που λαμβάνει χώρα στις ίδιες συνθήκες είναι η ακόλουθη: NH3(g) + Ο2(g) N2(g) + H2O(g) Να ισοσταθμίσετε την αντίδραση αυτή. (μονάδα 1) Να ορίσετε την οξειδωτική και την αναγωγική ουσία στην αντίδραση (2). (μονάδα 1) Μονάδες 3
 Δ2. Λαμβάνεται δείγμα από τα προϊόντα της καταλυτικής αντίδρασης. Ακολούθως, με ψύξη απομακρύνονται οι υδρατμοί. Τελικά διαπιστώνεται ότι το αέριο μείγμα που απομένει αποτελείται αποκλειστικά από NO(g) και Ν2(g). Το τελικό μείγμα διοχετεύεται σε υδατικό διάλυμα KMnO4 (παρουσία H2SO4), όπου αντιδρά μόνο το NO(g), σύμφωνα με την αντίδραση (3): 10NO(g) + 6KMnO4(aq) + 9H2SO4(aq) 10HNO3(aq) + 6MnSO4(aq) + 3K2SO4(aq) + 4H2O(ℓ) (Ι) (ΙΙ) (1) (2) (3)  Αν για τον πλήρη αποχρωματισμό 540 mL διαλύματος KMnO4 1 Μ απαιτήθηκαν 22,4 L μείγματος NO(g) και Ν2(g) σε STP, να υπολογιστεί ο βαθμός μετατροπής της NH3 σε ΝΟ ως κλασματικός αριθμός. Μονάδες 6
Δ3. Το δεύτερο στάδιο της μεθόδου είναι η οξείδωση του ΝΟ προς ΝΟ2 σύμφωνα με την αντίδραση: 2ΝΟ(g) + O2(g) 2ΝΟ2, ΔΗ = -113,6 kJ α. Να εξηγήσετε γιατί το μείγμα των αερίων αντιδρώντων ψύχεται πριν ξεκινήσει η αντίδραση. (μονάδες 2) β. Σε δοχείο όγκου 10 L βρίσκεται σε ισορροπία μείγμα 10 mol ΝΟ, 10 mol O2 και 20 mol ΝΟ2. Να υπολογιστεί η σταθερά ισορροπίας KC της αντίδρασης. (μονάδες 2) γ. Ο όγκος του δοχείου μεταβάλλεται υπό σταθερή θερμοκρασία και μετά την αποκατάσταση της ισορροπίας η ποσότητα του ΝΟ2 έχει αυξηθεί κατά 25%. Να υπολογίσετε τη μεταβολή του όγκου σε L. (μονάδες 3) Μονάδες 7
Δ4. Το τρίτο στάδιο της μεθόδου είναι το ακόλουθο: 3ΝΟ2(g) + Η2Ο(ℓ) 2HNO3(ℓ) + NO(g) Να εξηγήσετε αν η αντίδραση παρασκευής του νιτρικού οξέος (5) ευνοείται σε υψηλή ή χαμηλή πίεση. Μονάδες 2 Δ5. Μετά την αντίδραση του ΝΟ2 με το Η2Ο λαμβάνεται διάλυμα HNO3 10 Μ. Αν διαθέτετε υδατικό διάλυμα ΝΗ3 5 Μ, να υπολογίσετε την αναλογία όγκων με την οποία πρέπει να αναμιχθούν τα δύο διαλύματα ώστε να προκύψει ουδέτερο διάλυμα. Δίνεται ότι: Όλα τα διαλύματα βρίσκονται σε θερμοκρασία θ = 25 οC. Κb(NH3) = 10-5 Kw = 10-14 Tα δεδομένα του προβλήματος επιτρέπουν τις γνωστές προσεγγίσεις. Μονάδες 7

                                                             ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Τα θέματα είναι ιδιαίτερα απαιτητικά, ίσως τα δυσκολότερα της τελευταίας δεκαετίας. Οι μαθητές για να ανταποκριθούν πρέπει να έχουν κατανοήσει σε βάθος και τις λεπτομέρειες της θεωρίας. Ιδιαίτερα πολύπλοκα θέματα τόσο ως προς το επιστημονικό τους τμήμα, όσο και σε ό,τι αφορά στη διαχείριση του χρόνου.

Share this

0 Comment to "ΘΕΜΑΤΑ-ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ 14/6/2019"

Δημοσίευση σχολίου